“Gedragsverandering ontstaat wanneer gedrag, motivatie, capaciteit en omgeving op elkaar aansluiten.”
Martijn was teamleider van een productieafdeling. Zijn grootste frustratie? Medewerkers namen te weinig eigenaarschap. Afspraken werden vergeten, problemen werden laat gemeld en verbeterideeën kwamen nauwelijks van de grond.
Martijn als oplossingsmachine kwam lekker in actie. Maandenlang probeerde hij het op te lossen met overleggen, actieplannen en duidelijke instructies. Zonder veel resultaat, sukkel denk ik dan.
Tijdens een training kreeg hij één eenvoudige opdracht: stel niet langer direct een oplossing voor, maar begin elk gesprek met de vraag: “Wat stel jij zelf voor?”
Het voelde ongemakkelijk. Gesprekken duurden soms langer en medewerkers moesten wennen aan die nieuwe vraag. Maar na een paar weken gebeurde er iets opvallends. Collega’s kwamen voorbereid naar overleggen, oplossingen ontstonden vanuit het team en de betrokkenheid groeide zichtbaar.
Niet omdat er een groot veranderprogramma was uitgerold. Niet omdat er nieuwe procedures kwamen.
Maar omdat één kleine gedragsverandering een heel ander gesprek creëerde.
Veranderen blijkt soms verrassend eenvoudig. Niet door harder te werken aan verandering, maar door iets anders te doen dan je gisteren deed.
Focus is het nieuwe hard werken
We denken vaak dat verandering vraagt om méér doen. Meer meetings. Meer projecten. Meer actiepunten.
Maar volgens Tony Schwartz werkt ons brein daar helemaal niet zo lekker op. Multitasken klinkt productief, maar is eigenlijk alsof je vijf hazen tegelijk probeert te vangen. Uiteindelijk ga je moe naar huis met lege handen en een overvolle agenda.
De echte uitdaging? Minder tegelijk doen.
Voor leiders is dat een confronterende boodschap. Want als jij continu schakelt tussen mails, Teams-berichten, afspraken en brandjes, geef je je team onbewust toestemming om hetzelfde te doen. Gevolg: drukte genoeg, vooruitgang beperkt.
Wil je iets veranderen in je team? Begin dan niet met een nieuw plan. Begin met focus. Geef aandacht aan wat echt belangrijk is en stop met trots zijn op druk zijn.*
Zorg dat je fysiek en mentaal fit bent. Energie is geen luxe voor leiders. Het is brandstof voor verandering. Houd vast aan je koers, maar bewaak je focus. Want een uitgeputte leider inspireert niemand. 💪🚀
Veranderen? Stop met hopen en begin slimmer bouwen. Veel mensen denken dat veranderen begint met motivatie. Fout. Als motivatie genoeg was, waren sportscholen in februari nog net zo vol als in januari.
Volgens Ben Tiggelaar bestaat veranderen uit drie simpele treden:
- Doel – Waar wil je eigenlijk naartoe?
- Gedrag – Wat ga je morgen anders doen?
- Support – Wie of wat voorkomt dat je na drie dagen weer terugvalt in oude gewoontes?
De meeste veranderplannen sneuvelen niet op het doel. Die sneuvelen ergens tussen goede bedoelingen en de vrijdagmiddagborrel.
De drie aanjagers van gedrag
Wil je iets veranderen? Kijk dan eerlijk naar deze drie vragen:
- Capaciteit: Kun je het eigenlijk wel?
- Motivatie: Wil je het écht?
- Omgeving: Helpt je omgeving mee of werkt die juist tegen?
Want laten we eerlijk zijn: als je besluit elke dag om 05.00 uur te gaan sporten terwijl je om 23.30 uur nog door LinkedIn scrolt, dan heb je geen motivatieprobleem. Dan heb je een realiteitsprobleem.
Waarom leiders hier niet onderuit komen?
Veel leiders vragen nieuw gedrag van hun team, terwijl de omgeving nog precies hetzelfde blijft. Nieuwe ambities, oude vergaderingen. Meer eigenaarschap, maar elke beslissing zelf blijven nemen. Dat is alsof je iemand vraagt harder te fietsen terwijl de rem erop staat.
Wil je dat mensen veranderen? Kijk dan niet alleen naar wat ze moeten doen. Kijk ook naar wat jij mogelijk maakt, beloont of onbewust juist in stand houdt.
Een doel helpt je om ergens naar toe te werken: je doel wijst je de weg, ze stimuleert acties en helpt je vooruitgang zichtbaar te maken. Op deze manier helpt een doel je ook om de juiste keuzes te maken en je prioriteiten helder te hebben.
Zet in op ontwikkeldoelen in plaats van prestatiedoelen:
bij een ontwikkeldoel zet je in op het vergroten of het ontwikkelen van nieuwe capaciteiten, bij een prestatiedoel gaat het om laten zien van wat je kan.
In basis kan je wel veel leren van een prestatiedoel, al blijkt vaak dat je meer leert en je motivatie groter is wanneer je inzet op een ontwikkeldoel.
- Maak daarnaast je ‘waarom’ duidelijk voor jezelf. Wat maakt dat je hier mee aan de slag wilt? Waarom is dit belangrijk voor je? En wat brengt het je wanneer je dit niet gaat ontwikkelen voor jezelf? Deze laatste vraag kan je veel brengen, je voelt zo vaak sterker wat maakt dat dit NU belangrijk is.
- Kies bij voorkeur 1 doel. Heb je er toch meer? Maak dan een prioriteitenlijstje waar je eerst mee aan de slag gaat en begin met de eerste. Echt, zo help je jezelf. Veranderen is vaak best lastig, en wanneer je jezelf overvraagt daalt je motivatie naar het vriespunt. En dat is jammer.
Gedrag is iets dat je kunt zien en dat een ander kan nadoen. Je wilt dit voor jezelf formuleren zodat je bij jezelf ook kunt zien, en anderen ook, dat je daadwerkelijk aan het groeien bent.
Kies voor gedrag dat je nu al leuk vindt. Gedrag dat je niet zo leuk vindt, is lastiger te doen en er zit al meer weerstand bij jezelf. Gaat je verandering om gedrag dat je niet leuk vindt? Koppel er dan een beloning aan vast. Ga sporten met leuke muziek bijvoorbeeld. Ik beloonde mijzelf na het studeren altijd met wat lekkers. Ik noemde dat letterlijk ‘motivatie’. Kies iets dat voor jou werkt en waar jij je goed bij voelt.
Formuleer je gedrag zo concreet, helder en specifiek mogelijk. Wat ga jij concreet doen? Hoe ziet dit eruit? Kun je het voordoen? Bijna iedereen vindt dit het stomste onderdeel in het plannen. Logisch, want nu gaan we het daadwerkelijk ergens over hebben. Hier gaat het om, dit is wat je verandering daadwerkelijk gaat inhouden. Wist je dat de kans dat je je doel gaat halen, 10x groter wordt wanneer je je gedrag concreet weet te vertalen? Ik vind dat nogal wat.
Maak je eerste stap die je ‘moet’ zetten zo klein en zo simpel mogelijk. Ik kan mij voornemen om iedere dag een uur te gaan yoga-en. Ik weet ook dat dat nu totaal niet realistisch is.
- Iedere dag de yoga mat uitrollen en 5 minuten oefeningen doen, is wel iets dat ik voor mij zie.
- Vanaf morgen een uur eerder opstaan zodat ik meer tijd heb voor bijvoorbeeld yoga of lezen, vind ik ook best heftig. Vanaf morgen 10 minuten eerder opstaan dan de afgelopen tijd klinkt wel als haalbaar.
En ik kan de tijd altijd verlengen. Ik heb vooral te beginnen.
Zonder support is de kans behoorlijk groot dat we afhaken. Ons brein houdt van gemak, oude patronen nemen de boel zonder moeite zo weer over. Er gaat tijd overheen om ons nieuwe gedrag te standaard te maken. Het jezelf gemakkelijk maken is hierbij echt een toverwoord. Jezelf hierbij ondersteunen, of anderen je hierbij laten ondersteunen is iets dat je jezelf heel erg mag gunnen.
- Zet zowel in op ondersteuning van je fysieke omgeving als van je sociale omgeving. Kijk welke klein duwtje in de rug je het beste helpt.
- Wil je minder chocola eten? Zorg ervoor dat je het niet in huis hebt, of echt op een onmogelijke plek en dat je iets anders als een goed alternatief in de buurt hebt.
- Wil je meer weekenden vrij? Blok deze dagen nu alvast in september in je agenda, en houd deze ook daadwerkelijk vrij.
Wil je vaker bewegen? Spreek met vrienden af, of start bij een sportclub zodat er een stok achter de deur zit. - Sociale media kan je ook als een stok achter de deur gebruiken: deel wat je gaat doen en plaats bijvoorbeeld iedere dag een foto dat je dit ook daadwerkelijk aan het doen bent.
2. Denk alvast na over de moeilijke momenten en wat je gaat doen wanneer dit zich voordoet. We zijn niet zo goed om tijdens deze lastige momenten ons nieuwe gedrag voort te zetten. Oud gedrag neemt het zo weer over. Bedenk dus VOORAF wat je op dit soort momenten gaat doen. Schrijf voor jezelf op: als X zich voordoet, dan doe ik Y. Plak deze post-it aan de binnenkant van je ogen 😉
3. Houd je eigen gedrag bij. En kijk hierbij vooral naar je inzet, de output & opbrengst komen pas later. Je gaat jezelf frustreren wanneer je meteen al inzet op de output. Verandering heeft tijd nodig, geef dat het ook. En voel je vrij om dit bij te houden zoals jij dit wilt, en dit te veranderen wanneer je dit wilt. Je kan het op papier bijhouden of in een app, of beide. Kies dat wat bij je past en wat voor je werkt.
Zonder het helder formuleren van je gedrag en het neerzetten van support, maak je het jezelf erg lastig om te werken aan je doel.
Het jezelf gemakkelijk maken, helpt je om verder te komen met de plannen die je hebt.
Kijk daarbij ook naar je eigen capaciteit (kan je dit?), je motivatie (kan ik dit?) en je omgeving (kan het hier?).
Onderzoek wat je voor jezelf kan doen zodat je gemakkelijker in beweging komt zodat je ook daadwerkelijk gaat starten met je doel. En maak deze stap zo klein mogelijk. Kleine stappen vooruit zorgen samen voor grotere stappen en je houdt dit makkelijker vol. Durf ook vol in te zetten op support, kijk creatief naar mogelijkheden en heb met anderen er over wat je kan helpen.
“Fingerspitzengefühl”
Een goede coach heeft veel bagage in de vorm van inzichten, adviezen en nuttige tips. De moeilijkheid is vaak om voor die ene specifieke situatie op dat ene moment alleen die ene, die allerbeste tip te geven. Die ene die echt binnenkomt en waar je, juist op dat moment, mee aan de slag kan. Dat vraagt veel inzicht, luisteren, waarnemen, laten vertellen, op de juiste momenten een korte vraag of opmerking, dat vraagt…Fingerspitzengefühl. Dan kan Ina van waarde zijn voor jou én je organisatie.
“Meester in faciliteren van inzichten”
Ina is een professionele coach, een echt mensenmens. Zij heeft oog voor detail, zonder het proces ook maar 1 keer uit het oog te verliezen. Ina is een meester in faciliteren van inzichten, soms sterk confronterend en volhoudend: Ontsnappen is niet mogelijk. Als je bereid bent de confrontatie met je zelf aan te gaan en je durft in de spiegel te kijken, kun je met Ina mooie resultaten behalen. Succes!
Wil je verandering? Kijk dan eerst in de spiegel.
Bron en inspiratie:
foto 1 santiago-lacarta-l0j2SGtHe4w-unsplash
foto 2 week 44 jaakko-kemppainen-4xY1i7gMDGQ-unsplash (1)
foto 3 rodolfo-barretto-ACB5nvhnm6c-unsplash
*Bas Kodden, Word een held
Originele blog en herschreven 25 – 6 – 2020
