Moedig leiderschap: waarom elke organisatie meer helden nodig heeft – Dare! – Brengt organisaties in beweging

22 oktober 2026

Waar zijn ze dan Ina?

 

Annabel, een leidinggevende, zit tegenover me en laat de moed wat zakken.
Ze moet het zooooooo alleen doen. Iedereen is druk, maar hen aanspreken op waar ze dan zo druk mee zijn? Dat durft ze niet.

Kijk wel uit. Dan heb ik ze zo in het verzuim. Soms zou ik wel een medewerker willen zijn. Even geen verantwoording, geen gedoe. Want ik loop de gaten die daardoor ontstaan ook niet meer dicht.

Tja, je kunt ook een aanhanger worden.

Hoe bedoel je, nou lekker hangen achter een Volvo. Veiligheidstekker zit erin, breekkapeltje hangt om de trekhaak en lekker bungelen achter de wagen. Ik ben je kwijt, Ina

Och, ik ben mezelf zo vaak kwijt

En toch moet ik mezelf weer opnieuw uitvinden. De 2e adem vinden om door te zetten, zelfs als het wat zwaar gaat worden onderweg.

In iedereen schuilt een held.

Moedig leiderschap: waarom elke organisatie meer helden nodig heeft - Dare! - Brengt organisaties in beweging | Dare! Beweegt

 Psycholoog Phil Zimbardo, bekend van het Stanford Prison Experiment, stelt dat heldendom niet is voorbehouden aan uitzonderlijke mensen. Volgens hem kan vrijwel iedereen een “alledaagse held” worden door op het juiste moment moed te tonen.

Kijk dit weekend vooral naar zijn inspirerende filmpje. Dan kan jij ook weer een held worden!

  • Het verschil tussen wegkijken en ingrijpen wanneer iemand hulp nodig heeft.
  • Hoe sociale druk en groepsgedrag ervoor zorgen dat mensen vaak niets doen.
  • Dat heldendom meestal begint met kleine acties, niet met grootse daden.
  • Hoe je jezelf kunt trainen om vaker verantwoordelijkheid te nemen en morele moed te tonen.

Heldengedrag is een keuze en kan gewoonte zijn. Dat betekent dat je niet wacht tot anderen het doen, maar zelf de eerste stap zet. Helden zijn gewone mensen die op een buitengewoon moment besluiten iets te doen in plaats van niets.

Pas op, kijk onderstaande video alleen als je zelf een HELD wilt worden. De definitie van Bas Kodden:

Nog steeds geen zin om te kijken en reflecteren maar ‘the easy way’ kijken naar een filmje of de vijf tips tot je nemen? Daar komen ze dan, luie drol. Soms moet je ook moed tonen door wel iets meer energie ergens in te steken.

Maar ja, ik wil de lezer bedienen, dus daar komt-ie dan: Vijf tips zonder te kijken maar om te doen

  1. Wacht niet op de held, wees de eerste die beweegt.
    In veel teams ziet iedereen hetzelfde probleem, maar niemand zegt iets. Iedereen denkt dat een ander het wel oppakt. Leiderschap begint niet met positie, maar met initiatief. Wat ga je morgen doen: Zie je een conflict? Benoem het.
    Merk je dat een collega overvraagd raakt? Vraag hoe het gaat.
    Loopt een klant onnodig risico? Trek aan de bel.
    Waar wachten wij op terwijl we eigenlijk al weten wat er moet gebeuren?

     

  2. Creëer een cultuur waarin aanspreken normaal is.
    Veel mensen grijpen niet in omdat ze bang zijn voor de reactie van anderen. Niet omdat ze het niet zien. Een veilig team is geen team zonder spanning. Een veilig team is een team waarin mensen durven zeggen:
    “Volgens mij gaat dit niet goed.”
    De praktijk:
    Beloon moed, niet alleen resultaat. Geef complimenten aan mensen die een lastig gesprek voeren. Maak “eerlijkheid” zichtbaarder dan “aardig gevonden worden”.
Moedig leiderschap: waarom elke organisatie meer helden nodig heeft - Dare! - Brengt organisaties in beweging | Dare! Beweegt
  1. Kleine moedige acties maken grote verschillen.
    Zimbardo laat zien dat heldendom vaak niet begint met iets groots. Het begint met een kleine keuze. In teams werkt dat precies zo. Ga niet voor de perfecte verandering. 
    Begin met: Eén vraag stellen. Eén gesprek voeren. Eén fout toegeven. Eén collega helpen. Verandering is vaak verrassend eenvoudig. De grootste stap is meestal de eerste.
  1. Leiders zijn rolmodellen voor moed.
    Medewerkers kijken minder naar wat een leider zegt en meer naar wat een leider doet.
    Wanneer een leider:
    –
    fouten toegeeft,
    – feedback vraagt,
    – kwetsbaar durft te zijn,
    – lastige onderwerpen bespreekt,
    dan ontstaat er ruimte voor anderen om hetzelfde te doen. Mensen volgen geen PowerPoint, ze volgen gedrag.
  1. Bevlogen teams nemen eigenaarschap
    De echte held in organisaties is vaak niet degene die de meeste macht heeft. Het is degene die denkt: “Als niemand het doet, begin ik.” Dat is eigenaarschap. Dat is bevlogenheid.
    Dat is het verschil tussen:
    – klagen en creëren;
    – afwachten en handelen;
    – wijzen en bijdragen

Veel teams zeggen dat ze eigenaarschap willen. Maar eigenaarschap begint op het moment dat je stopt met wachten op een ander. De vraag is dus niet: “Hebben wij helden in ons team?”

Start eens een vergadering met de vraag: “Welke situaties zien wij elke dag waarin iemand mag opstaan… maar iedereen blijft zitten?” Dat is waar teamontwikkeling begint.

En Annabel?

Die wil wel graag een HELD worden. Ik geef haar als tip om eens te kijken naar het Heroic Imagination Project (HIP), opgericht door dr. Phil Zimbardo.

Het HIP wil mensen leren om moedig te zijn en effectief te handelen in spannende en uitdagende (challenging) situaties. Met hulp van onderzoeksgegevens uit de sociale psychologie en aanverwante disciplines worden inzichten en hulpmiddelen aangereikt om ‘alledaagse mensen in alledaagse omstandigheden’ te helpen om de sociale en psychologische druk te kunnen weerstaan, voor het goede te kiezen en bijzondere acties te ondernemen. Er zijn lesprogramma’s ontwikkeld – sommige speciaal voor kinderen – die eerst laten zien hoe groepsdruk kan werken en hoe makkelijk je met anderen meegaat. Belangrijk is dat je dan niet boos bent op jezelf, maar begrijpt dát en hóé die processen werken, ook bij jou. 

Moedig leiderschap: waarom elke organisatie meer helden nodig heeft - Dare! - Brengt organisaties in beweging | Dare! Beweegt

Je leert bijvoorbeeld hoe verlammend het omstanderseffect (bystander-effect) kan zijn, maar ook dat er soms maar één hoeft te zijn die dat doorbreekt en dat dan meteen een heleboel mensen volgen. Je onderzoekt je eigen overtuigingen en onmachtgevoelens om ‘in je eentje iets te kunnen veranderen’, en hoe sterk en diep gevoeld onze automatische sociale reflexen zijn om je aan te passen en mee te doen (go along to get along). En je leert over de impact van sociale vooroordelen.|

Je leert ook dat het anders kan, als je contact kunt maken met jezelf, met wat je echt belangrijk vindt en met wie je echt wil zijn. Dan kun je ook iets doen en je stem laten horen! Dat begint in het klein, maar kan uiteindelijk een groot effect hebben. Zo kunnen we onze samenleving beter laten functioneren.

Veel organisaties zoeken helden. De beste organisaties bouwen ze.

De vraag is niet of er in jouw team helden rondlopen. De vraag is of jouw cultuur hen uitnodigt om op te staan.

Over de auteur

Veel gedoe in teams ontstaat niet door wat er gezegd wordt, maar door wat er níét gezegd wordt. Ina Mennegat helpt leiders, professionals en teams om die gesprekken wél te voeren. Als coach, trainer en eigenaar van Dare! Beweegt begeleidt zij organisaties bij leiderschap, psychologische veiligheid, feedback en samenwerking. Praktisch, scherp en altijd gericht op beweging. Want groei begint vaak met één moedige zin die eindelijk wordt uitgesproken.

EMCC EIA Senior Practitioner | NOBCO-gecertificeerd coach | Eigenaar Dare! Beweegt

Moedig leiderschap: waarom elke organisatie meer helden nodig heeft - Dare! - Brengt organisaties in beweging | Dare! Beweegt

Veel organisaties zoeken helden.

Wij helpen mensen er één te worden.

Bron & Inspiratie

Foto 1: week 43 bro-takes-photos-A0X2erZgnB0-unsplash
Foto 2: ayo-ogunseinde-Erstoy-MuVA-unsplash
Foto 3: josh-calabrese-Ev1XqeVL2wI-unsplash

* TEDx-talk van Phil Zimbardo – Heroes