"Verandering begint bij jezelf: herken de valkuilen van je gedrag en geef richting aan de toekomst!"
Vier irritantie valkuilen bij verandering – en hoe je ze met flair ontwijkt
Verandering. Het is als een onverwachte plensbui op een zonnige dag: je weet dat het kan gebeuren, maar toch sta je ineens nat en verward te kijken. In organisaties gebeurt het aan de lopende band. En hoewel het vaak goed bedoeld is, kan het je als medewerker flink uit balans brengen.
Maar let op: er zijn vier valkuilen die je ongemerkt in een negatieve spiraal trekken. Ze zijn geniepig, verleidelijk en – eerlijk is eerlijk – soms best comfortabel. Tot je erin blijft hangen. Dus: herken ze, lach erom, en klim eruit. Want jij bent geen slachtoffer van verandering. Jij bent aandeelhouder van het probleem.
1. Focus kwijt? Welkom in de geruchtenbingo
Verandering = onzekerheid. En onzekerheid = zoeken naar houvast. Vaak buiten je eigen werkgebied. “Heb jij al gehoord dat…?” “Ze zeggen dat…” Voor je het weet ben je meer bezig met speculatie dan met actie. En dat helpt niemand – vooral jezelf niet.
Valkuil: Je verliest je focus en creëert nog meer mist en onzekerheid.
Uitdaging: Zet je zoeklicht aan: waar heb jij wél invloed op?
"Als je een beetje beter wilt zijn, wees dan competitief. Als je exponentieel beter wilt zijn: wees dan coöperatief. "
2. In de put? Begrijpelijk. Maar blijf er niet wonen
Twee kikkers zijn in een halfvolle melkbus gevallen.
De eerste kikker is een pessimist, al heel zijn leven lang.
De tweede kikker is een optimist.
‘Help we zijn verloren, we zullen verdrinken’,
schreeuwt de eerste kikker tegen de andere kikker.
‘Welnee,’ roept de tweede kikker terug.
‘Laten we flink gaan zwemmen, dan wordt de melk
vanzelf boter en springen we eruit!’
Verandering voelt soms als verlies. Je oude vertrouwde werkwijze, je fijne collega, je vaste plek – foetsie. Je mag daar best verdrietig of boos over zijn. Sterker nog: dat is gezond. Maar als je blijft hangen in “vroeger was alles beter”, mis je de kansen van morgen.
Valkuil: Verdriet of boosheid als permanente huisgenoot.
Uitdaging: Geef jezelf ruimte om te rouwen – en dan weer uit de melkbus klimmen, kansen zien.
3. In een hoek gedrukt? Tijd om je schoenen uit het beton te trekken
Veranderaars zijn vaak enthousiast. Soms té. Ze weten hoe het moet, wat fout ging, en wat jij moet doen. Dat roept weerstand op. Je voelt je niet gehoord, niet gezien. En dus: je zet je schrap. Begrijpelijk. Maar ook zonde. Want in die hoek kun je niet dansen aldus ome Patrick Swayze in DD.
Valkuil: In de weerstand schieten en je invloed verliezen.
Uitdaging: Kom uit die hoek. Laat je horen. Maar wel met open vizier.
Wanneer luisteren om te reageren, overgaat in luisteren om te begrijpen, ontstaat er echt contact. Hoe gaat dat binnen jouw team?
4. De klaagstand – comfort food voor de ziel (maar niet voor je groei)
Sommige mensen kiezen niet voor actie, niet voor acceptatie, en ook niet voor vertrek. Ze kiezen voor… klagen. Mopperen, zeuren, zuchten. En ja, dat lucht op. Even. Maar het verandert niets. En het maakt je niet gelukkiger.
Valkuil: Klagend blijven hangen – en geen verantwoordelijkheid nemen.
Uitdaging: Kom pak je lasso maar! In beweging komen en aanpakken!
In teams ontstaan fricties. Altijd. Want mensen zijn verschillend. En dat is goed! Maar het vraagt wel iets van je: luisteren, vragen, doorvragen. ➡️Niet overtuigen, maar verbinden. ➡️Niet “mijn waarheid”, maar “onze route”.
Een team dat écht samenwerkt, durft te schuren. Durft te delen wat belangrijk is, wat schuurt, wat nodig is. En ja, dat is spannend. Maar ook de enige weg naar échte samenwerking.
Piloten en het oerconflict – wat kunnen wij daarvan leren?
Piloten hebben een bijzondere manier van omgaan met spanningen. Volgens onderzoek* van Eva van der Fluit (Universiteit Utrecht) stellen zij conflicten uit tot ze weer veilig aan de grond staan. In de lucht is samenwerken cruciaal – en ruzie maken is simpelweg geen optie. Als de spanning oploopt ‘bevriezen’ ze de situatie en werken professioneel door alsof er niets aan de hand is.
Waarom? Omdat ze getraind zijn in emotionele zelfregulatie en het verleggen van aandacht. Ze leren dat veiligheid boven alles gaat en dat je je emoties soms even moet parkeren om samen het doel te bereiken.
Van der Fluit noemt dit het vermijden van oerconflicten: spanningen tussen mensen uit verschillende lagen van een organisatie. De hogere laag wil sturen en controleren, de lagere laag wil autonomie. Dat botst. En dat gebeurt niet alleen in cockpits.
“Na mijn onderzoek kreeg ik talloze reacties van advocaten, accountants, artsen en bankiers,” zegt Van der Fluit. “Zij zeiden allemaal: Wij werken niet in een cockpit, maar het oerconflict zit ons ook in de weg.”
Dus: piloten hebben misschien minder last van het oerconflict, maar in andere branches is het alive and kicking. Wat kunnen we daarvan leren?
In plaats van direct de strijd aan te gaan, kun je – net als piloten – kiezen voor professioneel samenwerken.
Niet negeren, maar uitstellen tot het moment waarop er ruimte is voor een goed gesprek.
En ondertussen: blijven luisteren, blijven verbinden, blijven bewegen.
Want ook op de werkvloer geldt: veiligheid eerst. En samenwerking is jouw cockpit.
Leren landen en samenwerking optimaliseren?
De visie van Dare! is dat iedere leider een stijl mag ontdekken die het beste bij hem/ haar past. Als ieder mens min of meer unieke is, dan kan het toch niet zo zijn dat we als organisatie één vaste leiderschapsstijl opleggen?
Lees meer >
Want of het nu gaat om de start van een nieuw team of nieuwe focus voor bestaande teams, de trainers en coaches van Dare! verzorgen inspirerende teamtrainingen met resultaat.
Lees meer >
Het woord cultuur horen we vaak, maar wat is dat nou eigenlijk? Blijkbaar wel iets heel belangrijks. Maar hoe bouw je nu een goede cultuur waar mensen ook weten wat ermee bedoeld wordt en het in de praktijk kunnen brengen?
Lees meer >
Individuele trajecten voor professionals en leiders om je persoonlijke impact en werkplezier te vergroten. Vanuit bewustwording en inzichten ontwikkel je nieuw gedrag en maak je andere keuzes.
Lees meer >
*Bron: Dr. Eva van der Fluit, Professionals en ‘the sweet spot of conflict’ (proefschrift), een etnografische studie onder vliegers. Een onderzoek naar samenwerking in de cockpits en cabines van de KLM.
M.Vroemen, valkuilen verandering
